De horror van vastzitten in de hoofd

Man komt thuis van het sporten. Het was lekker zegt hij. Maar hij merkte ook hoe lastig hij los kon komen van de dingen in zijn hoofd. Er dwarrelde en wolkte van alles. Met name van zaken voor een specifieke opdracht die hij heeft aangenomen. Hij voelt zich verantwoordelijk, er is nog veel onduidelijk, hij krijgt de opdrachtgever niet te pakken.

 

Het is misschien wel ons grootste wapenfeit als mens. We verheffen ons met dit vermogen mijlenver boven elk ander levend schepsel op deze aarde en tegelijk is het op sommige momenten onze grootste bron van frustratie: ons menselijk vermogen tot nadenken.

 

We zijn in staat ons beelden, ideeën en voorstellingen te vormen. We kunnen kennis vergaren en problemen oplossen. We zijn in staat herinneringen te maken. Het intellect kan concepten, percepties en ervaringen met elkaar vergelijken, samenvoegen, scheiden en uitsorteren. (Wikipedia)

 

Van Dale zegt over denken: ‘het verstand gebruiken. Een reeks voorstellingen van de geest bewust op elkaar doen volgen om verschil, overeenkomst, oorzakelijk verband te vinden en begrippen en oordelen te vormen.

 

Denken is fantastisch als je ermee kunt uitvinden hoe je adequate behandelmethode voor nare ziekten wilt ontwikkelen. Hoe je voedsel moet verbouwen en onderwijs kunt ontwikkelen. Het is geweldig als we kunnen bedenken hoe we een wolkenkrabber moeten bouwen en we moeten bedenken hoe de boel goed te construeren. En zo kan ik nog duizend en een andere dingen bedenken waarvoor onze denkkracht fabuleus is.

 

Ikzelf ben er ook dol op. Ik kan me er zelfs op verheugen: straks naar bed te gaan en even wat nadenken. Dingen uitpuzzelen. Dat vind ik lekker. Ja echt.

 

Maar er is een uitzondering. Als die maalstroom van gedachten onszelf betreft. Nog specifieker, als je, zoals Man, onverhoeds terechtkomt in een spiraal van tollende gedachten die maar door en door gaan. Als een klein kind in de draaimolen dat roept om nog een keer en nog een keer, zo gaat dat denken door. Dagen en nachten kan het je bezighouden.

 

En het lijkt te eisen dat je er aandacht aan besteedt. Het wekt de indruk dat je er niet onderuit komt. Dan is denken niet meer zo leuk. Zodra het onszelf betreft is denken vaak gewoon dikke vette shit. Pure horror.

 

We denken dat door te denken (volg je nog?) we vat kunnen krijgen op zorgen die we hebben, dingen waar we mee zitten, over twijfelen, bang voor zijn. We willen het begrijpen, beredeneren, zoeken logica en verband. Maar we zien daarbij iets over het hoofd.

 

Zodra het onszelf betreft namelijk, zijn er ook gevoelens en emoties aan het denken verbonden. Herinneringen van pijn, angst, verlies. De gedachten triggeren ons angstsysteem en andersom. We voelen dingen bij de zaken waar we over denken. Daar denken we dan weer iets over, we voelen er weer wat bij enzovoort. Gek genoeg zorgt het systeem zo deels zelf voor onprettige situaties. En stuurt een op zich goede gedachtegang het angstsysteem weer aan. Het is het verhaal van de kip en het ei.

 

Hoe kun je dit nou doorbreken? Want het kan je flink afhouden van wat je moet doen, het kost energie, het levert bar weinig op en het kan je behoorlijk down the drain trekken.

 

  • Allereerst, goed om te weten is dat het je nooit zal lukken het denken echt te stoppen. Dat is een illusie. We zijn gewoon zo geprogrammeerd dus dat doen we ook. Gedachten zullen blijven komen. Dus sta ze maar gewoon toe dat scheelt al een hoop vechten.

 

  • Maar, en dat is de tweede, gedachten komen en ze gaan ook weer. Gedachten zijn wat dat betreft als de wolken aan de hemel. Die verschijnen, verschuiven en verdwijnen weer. Er komen weer nieuwe voor in de plaats. Dus de vraag is, is dit een wolk die ik vast moet grijpen of kan ik hem laten gaan?

 

  • Je kunt jezelf oefenen de gedachten wel te horen maar er niet naar te luisteren. Je hoeft ze niet vast te grijpen en ermee aan de haal te gaan. Je kunt ze opmerken, voelen wat ze met je doen, doorademen en ze weer laten gaan. In de draaimolen bleef je tenslotte ook niet de hele dag zitten. (hoop ik dan toch).

 

  • Ga iets doen. Iets concreets. Zet in ieder geval een kleine stap. Doen is de beste manier van denken zeggen ze ook weleens. In het geval van Man besluit hij in de loop van de ochtend een ander voorstel te gebruiken. Voor een soortgelijke vraag. Dat verder uit te werken en op te sturen. Dan heeft hij een stap gezet en kan er van daaruit geschaafd en geschoven worden.

    Door iets te doen gaat hij uit zijn hoofd. Er komt actie en daarmee overruled hij als het ware het denk-en-angst-gebeuren. En genereert hij tevens een positieve gedachte want hij heeft wat gedaan. En sust hij daarmee, in ieder geval voor even, het angstsysteem.

 

 

Misschien vind je dit ook leuk:

 

Een boekje voor iedereen die het verlangen voelt de grote stap voorwaarts te zetten.

Een checklijstje waarmee je je agenda leger kunt maken en andere gratis downloads.

 

Download het hier. Gratis

 


Marjolijn de Galan